 |
| Alfreð Flóki (1964), Einkaeign |
Miðflötur myndarinnar inniheldur fornar tákmyndir. Meiri dýpt sést heldur en í forgrunni. Hér má sjá svarta jörð, en myndflöturinn lýsist með sjö legsteinum sem standa upp úr jörðu. Hægra megin við manninn eru þrír legsteinar. Mynd af konu má sjá á einum þeirra, og kross með hring utan um á öðrum. Þar fyrir aftan er annar legsteinn sem ber mynd af tungli samhliða sólu, þar sem tunglið er hægra megin við sólu og heldur stærra en hún. Algeng túlkun á þeirri táknmynd eru gagnstæð fyrirbæri sem eru kvenkyns orka, sem tengist tunglinu, og karlyns orka, sem tengist sólu. Algengt er að táknmyndin sé að túlka hið góða og hið slæma, og/eða tengingu himins og heljar. Í víðum skilningi er þessi táknmynd að lýsa gangstæðum orkum og öndverðum heimum1]
Fyrir ofan höfuð konunnar er fremur stór hringur teiknaður með krossi inn í. Form hans er teiknað einfalt og mynstrið er flatt. Þetta sama tákn og kemur fyrir á sumum legsteinum í teikningunni hefur verið túlkað sem heilagt tákn í gegnum aldirnar hjá mismunandi menningum og oft notað í andlegar athafnir. Táknið vísar til hinna fjögurra grunnefna: jörð, loft, eldur og vatn. Það hefur verið notað við túarathafnir í Kristni, en í heiðni trú hefur þetta verið táknað sem keltneskur kross og þá aðallega notað til að draga fram orku gyðjunnar.2]
Konan stendur fyrir framan þrjá legsteina sem myndar meiri hreyfingu í kring um hana, því allir halla þeir til hægri en mismikið. Torvelt er að sjá hvaða mynstur er teiknað á einum þessa legsteina þar sem hann skerst úr myndfletinum. Annar legsteinanna ber tákn keltneska krossins, og hinn ber tákn tungls samhliða sólu. Sá þriðji, er sá steinn sem stendur næst manninum og hallar hann fram á við, og ská til hægri, eins og hann sé að losna frá jörðu. Á honum er einnig tungl samhliða sólu táknmyndin. Það tákn á legsteinum vinstra megin á myndfletinum speglar áttina sem hið sama tákn kemur fyrir á legsteinum hægra megin við manninn. Þetta leiðir augu áhorfandans í átt að honum, þar sem hann stendur í forgrunni fyrir miðjum myndfleti. Augun leiða þó líka fljótt að konunni þar sem maður fær á tilfinninguna eins og að hún sé nýstigin upp úr jörðinni.
Titill myndarinnar vísar í ljóðið „hrafninn” eftir Edgar Allan Poe, og heimur þess tengist táknmyndum í teikningunni. Ljóðið fjallar um sorgbitinn mann sem nýverið hefur misst ástkonu sína [3] Nótt eina þegar hann situr við lestur flýgur inn til hans hrafn og sest á styttu af viskugyðjunni Pallas Aþenu[4] Maðurinn tekur að spyrja hrafninn spurninga um hvort að hann muni einhvern tíma geta yfirstigið takmörk náttúrulegra fyrirbæra og komist handan tímans og hitt ástkonu sína aftur. Hrafninn svarar honum alltaf einu og sama orðinu sem vísar til þess að það muni aldrei verða.[5] Ljóðmælandinn fyllist meiri reiði og ógnartilfinningu eftir því sem líður á samtals hans og hrafnsins. Athyglisvert er að meirihluti ljóðsins opnast í fjórar áttir. Það vísar í fortíð þar sem maðurinn talur um hina látnu ástkonu sína. Nútíð, sem gerist á meðan ljóðmælandi talar við hrafninn, og svo dulvídd þar sem ljóðmælandinn vill komast utan hins jaðneskjulega heims og hitta ástkonu sína.[6] Hér má sjá sterka tengingu við merkingu keltneska krossinns í teikningu Flóka.
Konan gegnir stóru hlutverki í teikningunni sem og í ljóðinu. Kvenleg orka sólar og mána táknsins birtist í mynd ástarinnar í verki Poe ásamt styttunni Aþenu Pallas, viskugyðjunni. Í verki Flóka og í ljóði Poe eru gagnstæðar orkur til staðar eins og ást og hatur, líf og dauði sem táknmyndin stendur einnig fyrir. Í ljóði Poes er svo hrafninn túlkaður sem forneskju fyrirbæri og eitthvað myrkvað og illt sem kemur úr fjarlægum heimi.[7] Í teikningunni þar sem konan rís upp úr jörðinni og er að skjóta í átt til hrafnsins, gefur til kynna að hjá Flóka virðist sem að ástin taki völdin. Er því meiri jákvæðni og tilfinning fyrir sigurs ástar gegn dauða ríkjandi þar.
Titill myndarinnar sýnir þau sterku tengsl sem ljóðið hefur við hugarheim Flóka og hvernig hann kaus að tjá sig í sinni listsköpun. Hann var var ákaflega vel lesin. Hann kynnti sér vel hin ýmsu trúarbrögð og hafði einnig mikinn áhuga á göldrum. Hann notaði allt þetta í sína list þar sem táknmyndirnar voru ráðandi, og þótti ekki auðvelt að lesa úr verkum hans nema viðkomandi væri fróður í táknum.[8] Frá bernsku hafði hann lifað í draumkenndum ógnvekjandi heimi og eru teikningar hans þar engin undantekning, þar sem jarðneskt líf og dulvídd eru einkennandi.[9]
Þar sem súrrealisminn og táknhyggjan eru ráðandi, opna táknmyndirnar heim galdranna og þess sem er undir yfirborðinu.Tákmyndirnar sýna andstæðar orkur að togast á. Ástin og kvenlega orkan eru ráðandi. Konan vekur forvitni listamannsins þar sem hún er bæði gyðja og eitthvað sem gæti orðið manni að falli. Trúin og athöfnin eru ráðandi þar sem árátta mannsins er til staðar og dómur liggur fyrir manninum. Táknin eru áhersluatriði. Inni í þeim eru frumefni heimsins sem tengja við andrúmsloft listaverksins, og segja okkur frá óséðum heimum sem tengja við jarðneska veröld.
[1] Jack Sage, ritstj., A dictionary of symbols, (London, Englandi: London: Routledge, 1990), 319.
[2] http://www.crossroad.to/Books/symbols1.html.
[3] Ástráður Eysteinsson og Eysteinn Þorvaldsson, „Gest ber að garði“, Ritið: Tímarit Hugvísindastofnunnar, 11, nr. 2 (2011): 15
[4] Ibid, 38.
[5] Ibid, 15.
[6] Ibid,15-16.
[7] Ibid,15-16.
[9] Ibid, 162.