Skip to main content

Umhverfisssýn í ólíkum menningarheimum: Skynjun og hugarfar sem hluti af alheimsvitund, eða aðskilin frá heildinni.

 




Xu Fei, Water Village, 2009
Austurlensk og vestræn menning eru ólíkar hvað varðar framsetningu á málverkum, og sést það í þessum tveimur verkum. Vestræn menning leggur áherslu á einn, eða nokkra hluti, en mikilvægið liggur í að einblína á hlutinn sjálfan, á meðan fegurðarfræðileg framsetning í austurlenskum málverkum sýnir heild, fremur en að leggja áherslu á eitt form eða fá. Í landslagsmálverkum má sjá mikla víðáttu, mikið af formum, og jafnvel fólki, en það er samband allra hluta, og heildarsýn sem er mikilvæg.[1] Í þessu samhengi er mikilvægt að hafa í huga félagslega sýn og aðstæður fólks. Það þarf að hafa í huga hvernig mismunandi menningar eru ólíkar þegar kemur að heildarsýn á veröldina, umhverfið, manneskjuna og sambandi allra þessa þátta.

Í austurlöndum eru landslagsmálverk oftar en ekki í uppáhaldi. Náttúran er yfirgnæfandi, og tilgangurinn er að framkalla róandi umhverfi, öruggt, og í þægilegum hrynjanda.[2] Vestræn landslagsmálverk hafa hins vegar lagt meiri áherslu á að fólk sé með í myndrammanum. Austurlenska hefðin er endurspeglun frá Taóisma, heimspeki stefnu sem er ráðandi í Kína ásamt stóru svæði annars staðar í Asíu, og ber trúarlegan keim, en þaðan kemur sú hugsun um manninn í sátt og samlyndi við alheiminn, þar sem stórbrotin náttúran er tákn fyrir þetta samband, Í vestrænni menningu er algengara að taka ákveðin form út úr umhverfinu og skilgreina þau inni í myndrammanum með framsetningu eins og listamaðurinn sjálfur vill túlka þau.[3]

Í málverkinu Water Village er hægt að greina fólk í sínum daglegu athöfnum, en þau virðast öll einsömul að því leyti að þau eru ekki að hafa samskipti hvort við annað. Einn maður situr sér á báti við vinnu sína, og hinir eru að gera það sama. Smæð þeirra gefur til kynna að það er ekki verið að einblína á einstaklinginn, eða samskipti þeirra, heldur á flæðandi samspil allra forma náttúrunnar sem koma fyrir í myndrammanum. Þetta kemur sjaldan fyrir í málverkum hins vestræna heims.[4]

Í mynd Kjarvals má sjá að verkinu er hægt að skipta í sex hluta samkvæmt gullna sniðinu í skiptingu myndverka. Áherslan er á takmarkað svæði, fjallið, og samband lita og ljóss sem fellur á formið. Í myndinni Water Village getur að líta á verk þar sem ekki eru reiknuð stærðfræðileg hlutföll forma til þess að skipuleggja rými, og ekki er áhersla á línulega fjarvídd til þess að skapa fjarlægð. Við sjáum svokallaða andrúmsfjarvídd, þar sem vð erum að horfa á stórt loftkennt svæði með mörgum formum.[5]

 
Jóhannes S. Kjarval, 1948, Listasafn Reykjavíkur.

Þegar við sjáum málverk Xu Fei getur að líta á svæði sem gefur tilfinningu eins og áhorfandinn sé að horfa með fuglsauga. Við skynjum ekki endilega að þetta sé landsvæði sem við ættum að bera kennsl á, heldur blasir ónafngreind víðátta við, og tilfinning er fyrir að við getum horft á hana út frá mörgum sjónarhornum. Mynd Kjarvals er máluð með þeim hætti að áhorfandinn finnur nálægð við formin og hefur á tilfinningunni að hann gæti snert aðalviðfangsefnið sem kemur fyrir í myndrammanum, en algengt er í vestrænni list að listamaðurinn reyni að skilgreina þann hlut sem hann einblínir á, stækka hann, nota fjarvíddarlínur að honum, stjórna forminu með því að draga það frá heildarmyndinni og túlka það á ákveðinn hátt sem samsvarar persónulegum stíl hans.[8]



 


 

[1] Ernst Pöppel, Quan Lei, Taoxi Yang, Xiaoxiong Lin, Yan Bao, Yi Wang, Yuan Fang, „ Aesthetic Preferences,“ 1.
[2] Sama heimild, 6.
[3] Sama heimild, 6.
[4] Sama heimild, 6.
[5] Sama heimild, 2.
[6] Letty Kwan, Richard Gonzalez, Richard E. Nisbett, Takahiko Masuda, „Culture and Aesthetic Preference,“ 1273.
[7] Sama heimild, 1260.
[8] Sama heimild, 1261.

Labels:

Popular posts from this blog

Heimildaljósmyndun landslags í listrænum heimi Péturs Thomsen

 Pétur  Thomsen  (f. 1973), ljósmyndari, hefur á undanförnum árum fengið mikið lof hérlendis og erlendis fyrir ljósmyndaseríur sínar, sem fjalla um tilraunir mannsins til að ráðskast með náttúruna, og breyta henni í manngert  umhverfi.[1 ] Hér fjalla ég um eitt helsta verk hans,  Aðflutt landslag , og ber það saman við stefnu í landslagsljósmyndun sem kom á sjónarsviðið í  USA  u.þ.b. 1976, undir nafninu,  New   Topographics  (Hið manngerða  landslag).[2 ] Aðflutt landslag  er verk Péturs í heimildaljósmyndun Kárahnjúkavirkjunar, þar sem hann fór reglulega að mynda, en hann hóf verkefnið árið 2003, og var að mynda til ársins 2007. Myndirnar sína umbreytingu náttúrunnar af mannanna völdum á þessu tímabili, og má sjá hið manngerða landslag taka á sig mynd í mismunandi árstíðum, þar sem hann fór bæði á sumrin og veturna til að mynda, svo hægt sé að sjá breytinguna í landslaginu frá ári til  árs.[3 ] Pétur leggur áhe...
Read more

Alfreð Flóki: Tvívíð veröld, og fleiri raunveruleikar.

  Alfreð Flóki (1964), Einkaeign Miðflötur myndarinnar inniheldur fornar tákmyndir. Meiri dýpt sést heldur en í forgrunni. Hér má sjá svarta jörð, en myndflöturinn lýsist með sjö legsteinum sem standa upp úr jörðu. Hægra megin við manninn eru þrír legsteinar. Mynd af konu má sjá á einum þeirra, og  kross með hring utan um  á öðrum. Þar fyrir aftan er annar legsteinn sem ber mynd af  tungli samhliða sólu , þar sem tunglið er hægra megin við sólu og heldur stærra en hún. Algeng túlkun á þeirri táknmynd eru  gagnstæð fyrirbæri sem eru kvenkyns orka, sem tengist tunglinu, og karlyns orka, sem tengist sólu. Algengt er að táknmyndin sé að túlka hið góða og hið slæma, og/eða tengingu himins og heljar. Í víðum skilningi er þessi táknmynd að lýsa gangstæðum orkum og öndverðum heimum 1] Fyrir ofan höfuð konunnar er fremur stór  hringur teiknaður með krossi inn í . Form hans er teiknað einfalt og mynstrið er flatt. Þetta sama tákn og kemur fyrir á sumum legsteinum í t...
Read more