Lýsing er notuð til þess að miðla upplýsingum um persónurnar og stjórna andrúmsloftinu í myndheildinni.[1] Í kvikmyndinni Pulp Fiction (1994, Quentin Tarantio) er notast við margar aðferðir í lýsingu til að greina á milli drungalegs og jákvæðs andrúmslofts, ásamt því að sýna eiginleika persónunnar og stjórna skynjun áhorfandans á ástandi, eins og kaldhæðni og húmor. Í eftirfarandi texta verður fjallað um annars vegar hálykilllýsingu sem einkennist af fjarveru skugga, og láglykillýsingu (í samblöndu ljóss og skugga) hins vegar, en í umræddri kvikmynd er helst notast við láglykillýsingu.[2]
Dæmi um láglykillýsingu er þegar Vincent Vega (John Travolta) fór með eiginkonu yfirmanns síns á heimili eyturlyfjasala til að bjarga lífi hennar eftir að hún hafði tekið of stóran skammt af heróíni (mynd 1). Í raunveruleikanum myndi vera hálykillýsing í herberginu. Það þarf að vera bjart til þess að koma í veg fyrir mistök á meðan verið er að bjarga mannslífi, en hefði atriðið verið lýst þannig, þá hefði sambandið á milli kvikmyndarinnar og áhorfandans ekki verið hið sama vegna þess að láglykillýsing hjálpar að gefa í skyn ólundarlegt og skítugt andrúmsloft (í þessu tilviki).[3]
Hálykillýsing og láglykillýsing eru viðloðandi í atriðinu þar sem Vega og Jules Winnifield (Samuel Jackson) eru staddir inni í íbúð til þess að ná í skjalatösku af mönnum sem eru þar (mynd 2). Þegar myndavélin snýr að þeim báðum þar sem þeir eru nýkomnir inn í íbúðina, sjáum við láglykillýsingu, sem gefur til kynna spennu. Einnig gefur lýsingin tilfinningu fyrir hversu langt bófarnir ætla að ganga til að ná markmiði sínu og álaginu sem Winnifield er undir í starfi sínu sem morðingi. Þegar við sjáum svo nærmynd af Winniefield þar sem hann kveður vers úr biblíunni, breytist lýsingin í hálykillýsingu (mynd 3). Allur líkami hans er uppljómaður til þess að leggja áherslu réttsýnina sem hann býr yfir í tilfinningaþrunginni ræðu sinni (áður en hann hefur skothríðina).[4]
Mynd 2: Quentin Tarantino, Pulp Fiction, Miramax, Bandaríkin 1994, https://lbikerchic08aol.wordpress.com/2015/05/29/mise-en-scene-of-pulp-fiction/.
Mynd 3: Quentin Tarantino, Pulp Fiction, Miramax, Bandaríkin 1994, https://scrouse1989.wordpress.com/2014/05/22/lighting-evaluation-pulp-fiction/.
Hálykillýsing er notuð til þess að gefa í skyn kaldhæðni þegar við skoðum atriðið þar sem Winnifeld og Vega standa alblóðugir úti í dagsljósi eftir að skot hljóp óvart úr byssu Vegas sem varð til þess að Marvin (Phil LaMarr) lést (mynd 4). Þessi hörmulegi atburður er ekki sýndur í dramatísku samspili ljóss og skugga. Björt lýsing hjálpar áhorfandanum að skynja að Winnifield og Vega eru frekar rólegir yfir þessu. Í þeirra augum er þetta er einungis enn einn dagurinn á skrifstofunni[5]
Mynd 4: Quentin Tarantino, Pulp Fiction, Miramax, Bandaríkin 1994, https://lbikerchic08aol.wordpress.com/2015/05/29/mise-en-scene-of-pulp-fiction/.
Með mismunandi aðferðum í lýsingu tekst leikstjóranum að skapa það andrúmsloft sem hann vill gefa í skyn í hverju atriði, þ.á.m. húmorinn og kaldhæðnina. Tæknin sem Tarantino notar í lýsingu er einkennandi í kvikmyndum hans. Við sjáum myrkvuðu hliðina á lífinu, en við fáum einnig tilfinningu fyrir að lífið sé ekki bara slæmt eða gott. Leikstjórinn vill sýna að fólk hefur margar víddir, og þá getur áhorfandinn myndað heildstæða skoðun á persónunni. Ef við værum t.d. alltaf að sjá Vega og Winnifield í drungalegu andrúmslofti láglykillýsingar, myndi okkur ekki líka eins vel við þá, vegna þess að við værum alltaf að sjá þá í neikvæðu ljósi.[6]
Heimildir
[1] Timothy Corrigan og Patricia White, The Film Experience: An Introduction. (Boston, USA: Bedford/St. Matin´s, 2018), 109.
[2] „Pulp Fiction Lighting Techniques,“ Vefsíða WordPress, birt þann 10. júlí 2015, https://pulpfictionmoviereview.wordpress.com/2015/06/26/pulp-fiction-lighting-techniques/.
[3] Sama heimild.
[4] „Mise en Scène of Pulp Fiction, Lighting,“ Vefsíða WordPress, birt þann 29. maí 2015, https://lbikerchic08aol.wordpress.com/2015/05/29/mise-en-scene-of-pulp-fiction/.
[5] Sama heimild.
[6] „Lighting Evaluation: Pulp Fiction,“ Vefsíða WordPress, birt þann 22. maí 2014, https://scrouse1989.wordpress.com/2014/05/22/lighting-evaluation-pulp-fiction/.