Heimildarmyndagerðamaðurinn John Grierson (1898-1972) lýsti heimildarmyndum sem skapandi framsetningu á raunveruleikanum (e. creative treatment of actuality).[1] Oft er hægt að sjá sameiginleg einkenni í annars vegar heimildarmyndum og hins vegar skáldskap (hvíta tjaldsins). Í skáldskaparmyndinni Pulp Fiction (1994, Quentin Tarantino) má sjá hvernig leikstjórinn notar skapandi aðferð til að vísa í raunverulega sögu fyrri tíma og bera saman aðstæður nútímans við fortíðina, og einnig til að túlka aðalpersónur kvikmyndarinnar sem eru að knýja frásögnina áfram.
Vincent Vega (John Travolta) og Mia Wallace (Uma Thurman) stíga inn í heim vinsællar menningar sjötta áratugarins þegar þau fara á veitingastaðinn Jack Rabbit Slim´s (mynd 1). Þar er starfsfólkið klætt upp sem sögulegar fígúrur þess tíma, eins og Buddy Holly og Marilyn Monroe. Þegar Mia stingur upp á veitingastaðnum, líkir hún Vega við Elvis Presley og segir að „Elvis manni“ myndi líka við þennan veitingastað. Vega líkir staðnum við vaxmyndasafn sem hefur vaknað til lífs. Tarantino notar hér táknmyndir veitingastaðarins til að vísa í hið fjölskylduvæna andrúmsloft skemmtiiðnaðar sjötta áratugarins, og tengir það við æsifenginn tíma eftir 1970, þar sem grafísk framsetning eiturlyfjaneyslu, kynlífs og ofbeldis er ráðandi. Sem dæmi má nefna léttleikann í twist dansi Miu og Vega í nostalgísku umhverfi Jack Rabbit Slim´s, og hvernig hann er andstæða við atriðið þegar Mia tekur of stóran skammt af eiturlyfjum seinna um kveldið og Vega steypir nál í bringu hennar.[2]
Mynd 1: Quentin Tarantino, Pulp Fiction, Miramax, Bandaríkin 1994, http://www.morethings.com/fan/quentin_tarantino/pulp_fiction/pulp-fiction-images009.htm.
Kenningar hafa verið settar fram sem útskýra að umrædd kvikmynd sé í heild tákn fyrir rokk og ról tímabilið og menningu þess. Skjalataskan sem er Winnifield og Vega svo mikilvæg, er þá tákn fyrir uppruna rokk tónlistar Bandaríkjanna (eins og blús og motown) og það mætti líkja Jules Winnifield (Samuel L. Jackson) og Vega við Chuck Berry (1926-2017) og Elvis Presley (1935-1977). (Hér má sjá tengingu við ummæli Miu þegar hún líkir Vega við Presley, en Vega og Presley eiga það sameiginlegt að þeir deyja báðir inni á baðherbergi).[3]
Hluti af þessari kenningu felur í sér að mennirnir sem stálu skjalatöskunni í Pulp Fiction (1994) eða óvinir Winnifields og Vega, séu tákn fyrir gráðuga tónlistarframleiðenda sem stálu rokk tónlistinni frá svörtu fólki og græddu á henni. Eftir að mennirnir miðuðu byssu á Winnifield og skutu, sagði hann að það hefði verið kraftaverk að þeir hæfðu hann ekki. Þetta mætti túlka sem vísun í ódauðleika hæfileikaríkustu tónlistargoðsagnanna.[4]
Mögulegt er að poppmenningarfígúrur sjötta áratugarins í kvikmyndinni Pulp Fiction (1994) séu að marka líðandi tíma, en þær eru notaðar til þess að gefa til kynna kynslóðaskipti, og þær virðast virka eins og heildarminni (fortíðar og nútíðar) sem aðalpersónur kvikmyndarinnar eiga sameiginlegt.[5]
Heimildir
[1] Timothy Corrigan og Patricia White, The Film Experience: An Introduction. (Boston, USA: Bedford/St. Matin´s, 2018), 283.
[2]„Pulp Fiction Symbols, Allegory, and Motifs,“ Vefsíða GradeSaver LLC, sótt þann 3. nóvember 2019, https://www.gradesaver.com/pulp-fiction/study-guide/symbols-allegory-motifs.
[3] Mike Schuster, „10 Crazy (and Not So Crazy) Theories About Pulp Fiction,“ Vefsíða AMC, birt þann 23. mars 2019, sótt þann 3. Nóvember 2019, https://www.ifc.com/2015/03/10-crazy-and-not-so-crazy-fan-theories-about-pulp-fiction.
[4] Sama heimild.
[5] Sama heimild.